Ba!

Galeria “Broń i Barwa w Polsce”

Muzeum Narodowe w Krakowie – Gmach Główny
Krakowskie zbiory militariów należą do największych i najcenniejszych w Polsce; wielkością i znaczeniem ustępują jedynie kolekcji Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie.

Wystawa militariów prezentuje w układzie chronologicznym dzieje oręża polskiego od średniowiecza aż do II wojny światowej.

Wśród eksponatów, pochodzących z Polski, zachodniej Europy oraz Bliskiego Wschodu, są nie tylko wspaniałe dzieła sztuki, ale i cenne narodowe pamiątki.

 

Do najstarszych obiektów należy pochodzący z wykopalisk szyszak z przełomu X i XI wieku, a także miecz z X wieku oraz trzynastowieczny grot znaleziony w Wiśle koło Skałki.

Nieco późniejszy, ale cenny dla historyków, jest grot pochodzący spod Grunwaldu.

Wśród średniowiecznych akcesoriów do jazdy konnej znajduje się unikatowe piętnastowieczne siodło okute blachą, z wysokimi łękami osłaniającymi dolną część ciała jeźdźca, bojowym buzdyganem i zagłębieniem służącym do opierania kopii.

Bogato prezentują się elementy uzbrojenia – kirysy rajtarskie, rękawice, hełmy, rapiery.

Szczególnie cenny jest kirys ozdobiony sceną Adoracji Krzyża, należący niegdyś do zbrojowni Radziwiłłów w Nieświeżu. Złożona z fragmentów szesnastowieczna zbroja, pochodząca z kolekcji Stanisława Tarnowskiego, została przez Jana Matejkę odmalowana na obrazie Hołd pruski.
Bardzo cennym zabytkiem jest także złocona zasłona twarzy stanowiąca fragment hełmu należącego do cesarza Karola V.

Ważne miejsce zajmują charakterystyczne dla polskiej kultury epoki baroku zbroje husarskie, a także broń biała, wykonana pod wpływem wyrobów bliskowschodnich. Ozdobą kolekcji jest zbroja karacenowa należąca niegdyś do hetmana wielkiego koronnego Stanisława Jabłonowskiego oraz będący także jego własnością złoty buzdygan, arcydzieło perskiej sztuki złotniczej.

Istotne uzupełnienie stanowią odznaczenia i odznaki wojskowe, a także ordery polskie, począwszy od najstarszych z XVIII wieku aż po lata II wojny światowej, m.in. medale i ordery Virtuti Militari (w tym nadany w 1792 roku Józefowi Poniatowskiemu), unikatowa kolekcja odznak pułkowych z okresu międzywojennego oraz zbiór polskich orzełków wojskowych z lat 1912 – 1939.

Można tu także oglądać mundury żołnierzy i oficerów formacji różnych epok – od kurtki konfederata barskiego, poprzez mundury z czasów Księstwa Warszawskiego, powstania listopadowego aż po dwudziestolecie międzywojenne.

Wśród pamiątek po wybitnych wodzach i politykach znajdują się m.in. sukmana Tadeusza Kościuszki, szpady oficerskie generałów Józefa Chłopickiego i Jana Skrzyneckiego, a także kurtka mundurowa po marszałku Józefie Piłsudskim.

Przy Muzeum i Galerii działa Stowarzyszenie Miłośników Dawnej Broni i Barwy, które od czterdziestu lat popularyzuje wiedzę o dawnych militariach.
Opracowania cennych i nowatorskich badań z zakresu broni ukazują się w wydawanych przez Muzeum we współpracy ze Stowarzyszeniem “Studiach do Dziejów Dawnego Uzbrojenia i Ubioru Wojskowego”.